Negociatat për anëtarësimin e Shqipërisë në BE u hapën në 19 korrik 2022. Deri në fund të 2025 Shqipëria pasi mbylli me sukses procesin e verifikimit, ka përfunduar hapjen e të gjashtë Grupkapitujve, duke hyrë në 2026 në një fazë të re të procesit të integrimit për mbylljen e kapitujve të negociatave për anëtarësim.
| Grupkapitulli | Kapitulli | Institucioni Përgjegjës | ||
|---|---|---|---|---|
| I Themelorët | Kriteri Politik | Funksionimi i Institucioneve Demokratike dhe Reforma e Administratës Publike | Ministria e Drejtësisë & Ministri i Shtetit për Administratën Publike dhe Antikorrupsionin | |
| I Themelorët | Kriteri Ekonomik | Ministria e Financave | ||
| II Tregu i Brendshëm | 1 | Lëvizja e Lirë e Mallrave | Parimi i lëvizjes së lirë të mallrave nënkupton që produktet duhet të tregtohen lirisht nga një pjesë e Unionit në tjetrën. Në një numër sektorësh, ky parim i përgjithshëm plotësohet nga një kuadër rregullator i harmonizuar, duke ndjekur ‘qasjen e vjetër’ (e cila imponon specifika precize për produktet) ose ‘qasjen e re’ (e cila imponon kërkesa të përgjithshme për produktet). Legjislacioni i harmonizuar evropian për produktet, i cili duhet të transpozohet, përfaqëson pjesën më të madhe të acquis në këtë kapitull. Përveç kësaj, një kapacitet i mjaftueshëm administrativ është thelbësor për të njoftuar kufizimet në tregti dhe për të zbatuar masat horizontale dhe procedurale në fusha të tilla si: standardizimi, vlerësimi i konformitetit, akreditimi, metrologjia dhe mbikëqyrja e tregut. | Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit |
| II Tregu i Brendshëm | 2 | Lëvizja e Lirë e Punëtorëve | Acquis në këtë kapitull parashikon që qytetarët e BE-së të një Shteti Anëtar kanë të drejtë të punojnë në një Shtet tjetër Anëtar. Punëtorët migrantë të BE-së duhet të trajtohen njësoj si punëtorët vendas sa i përket kushteve të punës, përfitimeve sociale dhe tatimore. Ky acquis përfshin gjithashtu një mekanizëm për koordinimin e dispozitave kombëtare të sigurimeve shoqërore për personat e siguruar dhe anëtarët e familjes së tyre që lëvizin në një Shtet tjetër Anëtar. | Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit |
| II Tregu i Brendshëm | 3 | E Drejta e Vendosjes dhe Liria për të Ofruar Shërbime | Shtetet Anëtare duhet të sigurojnë që e drejta e themelimit të shtetasve të BE-së dhe personave juridikë të BE-së në çdo Shtet Anëtar, si edhe liria për të ofruar shërbime ndërkufitare, të mos pengohen nga legjislacioni kombëtar, duke respektuar përjashtimet e parashikuara në Traktat. Acquis harmonizon gjithashtu rregullat që lidhen me profesionet e rregulluara, për të garantuar njohjen e ndërsjellë të kualifikimeve dhe diplomave ndërmjet Shteteve Anëtare. Për disa profesione të rregulluara duhet të ndiqet një kurrikulë minimale e përbashkët trajnimi, në mënyrë që kualifikimi të njihet automatikisht në një Shtet Anëtar të BE-së. Për shërbimet postare, rregullat e BE-së synojnë që tregu të hapet gradualisht për më shumë kompani, në mënyrë të kontrolluar. Ndërkohë, sigurohet që shërbimi bazë postar të jetë i garantuar për të gjithë, kudo që jetojnë. | Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit |
| II Tregu i Brendshëm | 4 | Lëvizja e Lirë e Kapitalit | Shtetet Anëtare duhet të heqin, me disa përjashtime, të gjitha kufizimet për lëvizjen e kapitalit, si brenda BE-së ashtu edhe ndërmjet Shteteve Anëtare dhe vendeve të treta. Ky acquis përfshin gjithashtu rregulla lidhur me pagesat ndërkufitare dhe ekzekutimin e urdhrave të transferimit që lidhen me letrat me vlerë. Direktiva për luftën kundër pastrimit të parave dhe financimit të terrorizmit kërkon që bankat dhe operatorët e tjerë ekonomikë, veçanërisht kur merren me artikuj me vlerë të lartë dhe transaksione të mëdha me para në dorë, të identifikojnë klientët dhe të raportojnë transaksione të caktuara. Një kërkesë kyçe për të luftuar krimin financiar është krijimi i kapaciteteve efektive administrative dhe zbatuese, përfshirë bashkëpunimin ndërmjet autoriteteve mbikëqyrëse, organeve ligjzbatuese dhe autoriteteve të prokurorisë. | Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit & Banka e Shqipërisë |
| I Themelorët | 5 | Prokurimi Publik | Acquis për prokurimin publik përfshin parimet e përgjithshme të transparencës, trajtimit të barabartë, konkurrencës së lirë dhe mosdiskriminimit. Gjithashtu, rregulla specifike të BE-së zbatohen për koordinimin e dhënies së kontratave publike për punë, shërbime dhe furnizime, si për autoritetet kontraktuale tradicionale, ashtu edhe për sektorët e veçantë. Ky acquis specifikon gjithashtu rregulla mbi procedurat e rishikimit dhe disponueshmërinë e mjeteve juridike. Kërkohet ngritja e organeve të specializuara zbatuese. | Agjencia e Prokurimit Publik |
| II Tregu i Brendshëm | 6 | Legjislacioni për Shoqëritë Tregtare | Acquis për të drejtën e shoqërive tregtare përfshin rregulla mbi themelimin, regjistrimin, bashkimin dhe ndarjen e shoqërive. Në fushën e raportimit financiar, acquis specifikon rregulla për paraqitjen e pasqyrave financiare vjetore dhe të konsoliduara, duke përfshirë rregulla të thjeshtuara për ndërmarrjet e vogla dhe të mesme. Zbatimi i Standardeve Ndërkombëtare të Kontabilitetit është i detyrueshëm për disa njësi me interes publik. Përveç kësaj, acquis specifikon rregulla për miratimin, integritetin profesional dhe pavarësinë e auditimeve ligjore. | Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit |
| II Tregu i Brendshëm | 7 | E Drejta e Pronësisë Intelektuale | Acquis mbi të drejtat e pronësisë intelektuale specifikon rregulla të harmonizuara për mbrojtjen ligjore të të drejtave të autorit dhe të drejtave të lidhura me to. Dispozita specifike zbatohen për mbrojtjen e bazave të të dhënave, programeve kompjuterike, topografive të gjysmëpërcjellësve, transmetimeve satelitore dhe ritransmetimeve kabllore. Në fushën e të drejtave të pronësisë industriale, acquis përcakton rregulla të harmonizuara për mbrojtjen ligjore të markave tregtare dhe dizenjimit. Dispozita të tjera specifike zbatohen për shpikjet bioteknologjike, produktet farmaceutike dhe produktet për mbrojtjen e bimëve. Acquis gjithashtu themelon një markë tregtare dhe një dizenjim të Bashkimit Evropian. Së fundi, acquis përmban rregulla të harmonizuara për zbatimin e të drejtave të autorit dhe të drejtave të tjera të lidhura me to, si dhe të të drejtave të pronësisë industriale. Kërkohen mekanizma adekuatë zbatues, në veçanti kapacitet efektiv për zbatimin e ligjit. | Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit |
| II Tregu i Brendshëm | 8 | Politika e Konkurrencës | Acquis mbi konkurrencën mbulon si politikat kundër praktikave monopoliste (antitrust), ashtu edhe politikat e kontrollit të ndihmës shtetërore. Ai përfshin rregulla dhe procedura për të luftuar sjelljet antikonkurruese të ndërmarrjeve (marrëveshje kufizuese ndërmjet ndërmarrjeve dhe abuzim me pozitën dominuese), për të shqyrtuar përqendrimet ndërmjet ndërmarrjeve (bashkime dhe blerje), si dhe për të parandaluar qeveritë nga dhënia e ndihmës shtetërore që shtrembëron konkurrencën në tregun e brendshëm. Në përgjithësi, rregullat e konkurrencës zbatohen drejtpërdrejt në të gjithë Bashkimin dhe Shtetet Anëtare, të cilët duhet të bashkëpunojnë plotësisht me Komisionin në zbatimin e tyre. | Autoriteti i Konkurrencës |
| II Tregu i Brendshëm | 9 | Shërbimet Financiare | Acquis në fushën e shërbimeve financiare përfshin rregulla për licencimin (autorizimin), funksionimin dhe mbikëqyrjen e institucioneve financiare në fushat e bankave, sigurimeve, pensioneve suplementare, shërbimeve të investimeve dhe tregjeve të letrave me vlerë. Institucionet financiare mund të ushtrojnë veprimtari në të gjithë BE-në, në përputhje me parimin e “mbikëqyrjes nga vendi i origjinës” (home country control), qoftë përmes hapjes së degëve, qoftë duke ofruar shërbime në mënyrë ndërkufitare. | Autoriteti i Mbikëqyrjes Financiare |
| III Konkurrueshmëria dhe Rritja Gjithëpërfshirëse | 10 | Shoqëria e Informacionit dhe Media | Ky acquis përfshin rregulla specifike për komunikimet elektronike, për shërbimet e shoqërisë së informacionit, në veçanti tregtinë elektronike dhe shërbimet e aksesit të kushtëzuar, si edhe për shërbimet audiovizive. Në fushën e komunikimeve elektronike, acquis synon të eliminojë pengesat për funksionimin efektiv të tregut të brendshëm të shërbimeve dhe rrjeteve të telekomunikacionit, të nxisë konkurrencën dhe të mbrojë interesat e konsumatorëve në sektor, përfshirë sigurimin e disponueshmërisë universale të shërbimeve moderne. Sa i përket politikës audiovizive, acquis kërkon përafrimin e legjislacionit me Direktivën “Televizioni pa Kufij”, e cila krijon kushtet për lëvizjen e lirë të transmetimeve televizive brenda BE-së. Acquis synon vendosjen e një kuadri rregullator transparent, të parashikueshëm dhe efektiv për transmetuesit publike dhe private, në përputhje me standardet evropiane. Acquis kërkon gjithashtu kapacitet për të marrë pjesë në programet komunitare “Media Plus” dhe “Media Training”. | Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë & AKSHI |
| V Burimet, Bujqësia dhe Kohezioni | 11 | Bujqësia dhe Zhvillimi Rural | Kapitulli për bujqësinë mbulon një numër të madh rregullash detyruese, shumë prej të cilave janë të zbatueshme drejtpërdrejt. Zbatimi rigoroz i këtyre rregullave dhe zbatimi i tyre efektiv, përfshirë kontrollin, nga një administratë publike efikase, janë thelbësore për funksionimin e Politikës së Përbashkët Bujqësore (CAP). Zbatimi i CAP kërkon ngritjen e sistemeve të menaxhimit dhe të cilësisë, të tilla si agjenci paguese dhe Sistem i Integruar i Administrimit dhe Kontrollit (IACS), si edhe kapacitetin për të zbatuar masat e zhvillimit rural. Shtetet Anëtare duhet të jenë në gjendje të zbatojnë legjislacionin e BE-së mbi skemat e mbështetjes direkte për fermerët dhe të zbatojnë organizimet e përbashkëta të tregut për produkte të ndryshme bujqësore. | Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural |
| V Burimet, Bujqësia dhe Kohezioni | 12 | Politikat e Sigurisë Ushqimore, Veterinarisë dhe Mbrojtjes së Bimëve | Ky kapitull përfshin rregulla të detajuara në fushën e sigurisë ushqimore. Politika e përgjithshme për produktet ushqimore përcakton rregullat e higjienës për prodhimin e produkteve ushqimore. Për më tepër, acquis i BE-së parashikon rregulla të detajuara në fushën veterinare, të cilat janë thelbësore për mbrojtjen e shëndetit dhe mirëqenies së kafshëve, si edhe për sigurinë e ushqimeve me origjinë shtazore në tregun e brendshëm. Në fushën fitosanitare, rregullat e BE-së mbulojnë çështje si cilësia e farës, materiali i shumimit/bimor, mbrojtja e bimëve, organizmat e dëmshëm dhe ushqimi i kafshëve. | Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural |
| V Burimet, Bujqësia dhe Kohezioni | 13 | Peshkimi | Acquis i BE-së për peshkimin përbëhet nga rregullore, të cilat nuk kërkojnë transpozim në legjislacionin kombëtar. Megjithatë, ai kërkon vendosjen e masave për të përgatitur administratën dhe operatorët për pjesëmarrje në Politikën e Përbashkët të Peshkimit, e cila përfshin politikën e tregut, menaxhimin e burimeve dhe të flotës, inspektimin dhe kontrollin, veprimet strukturore si edhe kontrollin e ndihmës shtetërore. Në disa raste, duhet të përshtaten marrëveshjet dhe konventat ekzistuese për peshkimin me vende të treta ose me organizata ndërkombëtare. | Ministria e Bujqësisë dhe Zhvillimit Rural |
| IV Agjenda e Gjelbër dhe Ndërlidhja e Qëndrueshme | 14 | Politika e Transportit | Legjislacioni i BE-së për transportin synon të përmirësojë funksionimin e tregut të brendshëm duke promovuar shërbime transporti të sigurta, efikase, miqësore me mjedisin dhe të orientuara ndaj përdoruesit. Acquis i transportit mbulon sektorët e transportit rrugor, hekurudhor, të lundrimit të brendshëm (ujërat e brendshme), transportit të kombinuar, aviacionit dhe transportit detar. Ai lidhet me standardet teknike dhe të sigurisë, masat e sigurisë, standardet sociale, kontrollin e ndihmës shtetërore dhe liberalizimin e tregut në kuadër të tregut të brendshëm të transportit. | Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë |
| IV Agjenda e Gjelbër dhe Ndërlidhja e Qëndrueshme | 15 | Energjia | Objektivat e politikës energjetike të BE-së përfshijnë rritjen e konkurrueshmërisë, sigurinë e furnizimit me energji dhe mbrojtjen e mjedisit. Acquis i energjisë përbëhet nga rregulla dhe politika, veçanërisht në lidhje me konkurrencën dhe ndihmën shtetërore (përfshirë edhe sektorin e qymyrit), tregun e brendshëm të energjisë (hapjen e tregjeve të energjisë elektrike dhe të gazit, promovimin e burimeve të energjisë së rinovueshme), eficiencën e energjisë, energjinë bërthamore dhe sigurinë bërthamore, si edhe mbrojtjen nga rrezatimi. | Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë |
| III Konkurrueshmëria dhe Rritja Gjithëpërfshirëse | 16 | Tatimet | Acquis në për tatimet mbulon gjerësisht fushën e tatimeve të tërthorta, konkretisht tatimin mbi vlerën e shtuar (TVSH) dhe akcizat. Ai përcakton fushëveprimin, përkufizimet dhe parimet e TVSH-së. Akcizat për produktet e duhanit, pijet alkoolike dhe produktet energjetike janë gjithashtu objekt i legjislacionit të BE-së. Sa i përket tatimeve të drejtpërdrejta, acquis mbulon disa aspekte të tatimit mbi të ardhurat nga kursimet e individëve dhe të tatimit mbi fitimin e shoqërive. Për më tepër, Shtetet Anëtare angazhohen të respektojnë parimet e Kodit të Sjelljes për Tatimin e Biznesit, që synon eliminimin e masave tatimore të dëmshme. Bashkëpunimi administrativ dhe ndihma e ndërsjellë ndërmjet Shteteve Anëtare synojnë të sigurojnë funksionimin e rregullt të tregut të brendshëm në fushën e tatimeve dhe ofrojnë instrumente për të parandaluar evazionin dhe shmangien tatimore brenda Komunitetit. Shtetet Anëtare duhet të sigurojnë kapacitetet e nevojshme për zbatim dhe kontrollin, përfshirë lidhjet me sistemet përkatëse të kompjuterizuara të BE-së në fushën e tatimeve. | Ministria e Financave |
| III Konkurrueshmëria dhe Rritja Gjithëpërfshirëse | 17 | Politika Ekonomike dhe Monetare | Acquis në fushën e politikës ekonomike dhe monetare përmban rregulla specifike që kërkojnë pavarësinë e bankave qendrore në Shtetet Anëtare, ndalojnë financimin e drejtpërdrejtë të sektorit publik nga bankat qendrore dhe ndalojnë aksesin e privilegjuar të sektorit publik në institucionet financiare. Shtetet Anëtare pritet të koordinojnë politikat e tyre ekonomike dhe i nënshtrohen Paktit të Stabilitetit dhe Rritjes për mbikëqyrjen fiskale. Shtetet e reja Anëtare angazhohen gjithashtu të respektojnë kriteret e përcaktuara në Traktat në mënyrë që, me kalimin e kohës, të mund të adoptojnë euron pas anëtarësimit. Deri atëherë, ato do të marrin pjesë në Bashkimin Ekonomik dhe Monetar si Shtet Anëtar me një përjashtim të përkohshëm të përdorimit i euros dhe do t’i trajtojnë kurset e këmbimit si çështje me interes të përbashkët. | Banka e Shqipërisë |
| I Themelorët | 18 | Statistikat | Acquis në fushën e statistikave kërkon ekzistencën e një infrastrukture statistikore të bazuar në parime të tilla si paanshmëria, besueshmëria, transparenca, konfidencialiteti i të dhënave individuale dhe shpërndarja e statistikave zyrtare. Acquis mbulon metodologjinë, klasifikimet dhe procedurat për mbledhjen e të dhënave në fusha të ndryshme, si statistikat makroekonomike dhe të çmimeve, statistikat demografike dhe sociale, statistikat rajonale, si dhe statistikat mbi biznesin, transportin, tregtinë e jashtme, bujqësinë, mjedisin dhe shkencën e teknologjinë. Nuk nevojitet transpozim në legjislacionin kombëtar, pasi shumica e acquis merr formën e rregulloreve. | INSTAT |
| III Konkurrueshmëria dhe Rritja Gjithëpërfshirëse | 19 | Politikat Sociale dhe të Punësimit | Acquis në fushën sociale përfshin standarde minimale në fushat e të drejtës së punës, barazisë, shëndetit dhe sigurisë në punë, si dhe mosdiskriminimit. Shtetet Anëtare marrin pjesë në dialogun social në nivel evropian dhe në proceset e politikëbërjes së BE-së në fushat e politikës së punësimit, përfshirjes dhe mbrojtjes sociale. Fondi Social Evropian është instrumenti kryesor financiar përmes të cilit BE mbështet zbatimin e strategjisë së saj për punësimin dhe kontribuon në përpjekjet për përfshirje sociale (rregullat e zbatimit trajtohen edhe në Kapitullin 22, i cili mbulon të gjitha instrumentet strukturore). | Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit & Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale |
| III Konkurrueshmëria dhe Rritja Gjithëpërfshirëse | 20 | Ndërmarrjet dhe Politikat Industriale | Politika industriale e BE-së synon të nxisë strategji industriale që rrisin konkurrueshmërinë, duke përshpejtuar përshtatjen ndaj ndryshimeve strukturore, duke inkurajuar një mjedis të favorshëm për krijimin dhe rritjen e bizneseve në të gjithë BE-në, si edhe investimet vendase dhe të huaja. Ajo synon gjithashtu të përmirësojë mjedisin e përgjithshëm të të bërit biznes, në të cilin operojnë ndërmarrjet e vogla dhe të mesme (SME). Kjo fushë përfshin privatizimin dhe ristrukturimin (shih gjithashtu Kapitullin 8 – Politika e konkurrencës). Politika industriale e BE-së përbëhet kryesisht nga parime politikash dhe komunikimin e këtyre politikave industriale. Forumet konsultative të BE-së dhe programet e Komunitetit, si edhe komunikimet, rekomandimet dhe shkëmbimet e praktikave më të mira që lidhen me SME-të, synojnë të përmirësojnë hartimin dhe koordinimin e politikës për ndërmarrjet në të gjithë tregun e brendshëm, mbi bazën e një përkufizimi të përbashkët të SME-ve. Zbatimi i politikës për ndërmarrjet dhe asaj industriale kërkon kapacitet administrativ të mjaftueshëm në nivel kombëtar, rajonal dhe vendor. | Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit |
| IV Agjenda e Gjelbër dhe Ndërlidhja e Qëndrueshme | 21 | Rrjetet Transevropiane | Ky kapitull mbulon politikën e Rrjeteve Transevropiane (TEN) në fushat e infrastrukturës së transportit, telekomunikacionit dhe energjisë, duke përfshirë udhëzimet e Komunitetit për zhvillimin e Rrjeteve Transevropiane dhe masat mbështetëse për zhvillimin e projekteve me interes të përbashkët. Krijimi dhe zhvillimi i Rrjeteve Transevropiane, si dhe promovimi i ndërlidhjes dhe ndërveprueshmërisë së duhur të rrjeteve kombëtare, synojnë të shfrytëzojnë plotësisht përfitimet e tregut të brendshëm dhe të kontribuojnë në rritjen ekonomike dhe krijimin e vendeve të punës në Bashkimin Evropian. | Ministria e Infrastrukturës dhe Energjisë |
| V Burimet, Bujqësia dhe Kohezioni | 22 | Politikat Rajonale dhe Koordinimi i Instrumenteve Strukturore | Acquis në kuadër të këtij kapitulli përbëhet kryesisht nga rregullore kuadër dhe rregullore zbatuese, të cilat nuk kërkojnë transpozim në legjislacionin kombëtar. Ato përcaktojnë rregullat për hartimin, miratimin dhe zbatimin e programeve të Fondeve Strukturore dhe të Fondit të Kohezionit, duke reflektuar organizimin territorial të secilit vend. Këto programe negociohen dhe bien dakord me Komisionin, por zbatimi është përgjegjësi e Shteteve Anëtare. Gjatë përzgjedhjes dhe zbatimit të projekteve, Shtetet Anëtare duhet të respektojnë legjislacionin e BE-së në përgjithësi, për shembull në fushat e prokurimit publik, konkurrencës dhe mjedisit. Shtetet Anëtare duhet të kenë një kuadër institucional të ngritur dhe kapacitet të mjaftueshëm administrativ për të garantuar programimin, zbatimin, monitorimin dhe vlerësimin në mënyrë të shëndoshë dhe me kost-efektive, nga pikëpamja e menaxhimit dhe kontrollit financiar. | Ministër i Shtetit për Pushtetin Vendor |
| I Themelorët | 23 | Gjyqësori dhe të Drejtat Themelore | Politikat e BE-së në fushën e gjyqësorit dhe të drejtave themelore synojnë të ruajnë dhe të zhvillojnë më tej Unionin si një hapësirë lirie, sigurie dhe drejtësie. Ngritja e një gjyqësori të pavarur dhe efikas është e një rëndësie parësore. Paanshmëria, integriteti dhe standardet e larta të ofrimit të drejtësisë nga gjykatat janë thelbësore për mbrojtjen e shtetit të së drejtës. Kjo kërkon një angazhim të palëkundur për eliminimin e ndikimeve të jashtme mbi gjyqësorin, si dhe alokimin e burimeve të mjaftueshme financiare dhe trajnimeve. Duhet të ekzistojnë garanci ligjore për procedurat e një procesi të rregullt ligjor. Po ashtu, Shtetet Anëtare duhet ta luftojnë korrupsionin në mënyrë efektive, pasi ai përbën një kërcënim për stabilitetin e institucioneve demokratike dhe shtetin e së drejtës. Nevojitet një kuadër ligjor solid dhe institucione të besueshme për të mbështetur një politikë koherente për parandalimin dhe ndëshkimin e korrupsionit. Shtetet Anëtare duhet të garantojnë respektimin e të drejtave themelore dhe të të drejtave të qytetarëve të BE-së, siç garantohen nga acquis dhe nga Karta e të Drejtave Themelore. | Ministria e Drejtësisë |
| I Themelorët | 24 | Drejtësia, Liria dhe Siguria | Politikat e BE-së synojnë të ruajnë dhe të zhvillojnë më tej Unionin si një hapësirë lirie, sigurie dhe drejtësie. Për çështje të tilla si kontrolli kufitar, vizat, migracioni i jashtëm, azili, bashkëpunimi policor, lufta kundër krimit të organizuar dhe terrorizmit, bashkëpunimi në fushën e narkotikëve, bashkëpunimi doganor dhe bashkëpunimi gjyqësor në çështjet penale dhe civile, Shtetet Anëtare duhet të jenë të pajisura siç duhet për të zbatuar në mënyrë adekuate kuadrin në rritje të rregullave të përbashkëta. Mbi të gjitha, kjo kërkon një kapacitet administrativ të fortë dhe të mirintegruar brenda agjencive të zbatimit të ligjit dhe organeve të tjera përkatëse, të cilat duhet të përmbushin standardet e nevojshme. Një organizatë policore profesionale, e besueshme dhe efikase është e një rëndësie parësore. Pjesa më e detajuar e politikave të BE-së mbi drejtësinë, lirinë dhe sigurinë është acquis e Shengenit, e cila nënkupton heqjen e kontrolleve në kufijtë e brendshëm të BE-së. Megjithatë, për Shtetet e reja Anëtare, pjesë substanciale të acquis së Shengenit zbatohen pas një Vendimi të Këshillit, që merret në mënyre të veçantë pas anëtarësimit. | Ministria e Brendshme |
| III Konkurrueshmëria dhe Rritja Gjithëpërfshirëse | 25 | Shkenca dhe Kërkimi Shkencor | Acquis në fushën e shkencës dhe kërkimit nuk kërkon transpozimin e rregullave të BE-së në rendin juridik kombëtar. Kapaciteti i zbatimit lidhet me ekzistencën e kushteve të nevojshme për pjesëmarrje efektive në Programet Kuadër të BE-së. Për të siguruar asociimin e plotë dhe të suksesshëm me Programet Kuadër, Shtetet Anëtare duhet të garantojnë kapacitetet e nevojshme zbatuese në fushën e kërkimit dhe zhvillimit teknologjik, përfshirë edhe staf të mjaftueshëm. | Ministria e Arsimit |
| III Konkurrueshmëria dhe Rritja Gjithëpërfshirëse | 26 | Arsimi dhe Kultura | Fushat e arsimit dhe formimit, rinisë, sportit dhe kulturës janë kryesisht kompetencë e Shteteve Anëtare të BE-së. Në fushën e arsimit, formimit, sportit dhe rinisë, përveç një Direktive për arsimimin e fëmijëve të migrantëve dhe vendimeve të Gjykatës së Drejtësisë së Bashkimit Evropian për çështje që lidhen me mosdiskriminimin ndërmjet shtetasve të një Shteti Anëtar të BE-së dhe shtetasve të tjerë të BE-së, acquis përbëhet kryesisht nga Rekomandime të Këshillit në disa fusha që lidhen me arsimin e përgjithshëm, arsimin dhe formimin profesional, arsimin e lartë dhe arsimin e të rriturve, vullnetarizmin dhe mobilitetin e të rinjve, si edhe nga një numër i madh Konkluzionesh dhe Rezolutash të Këshillit. Kuadri i qeverisjes për bashkëpunim përcaktohet nga një Rezolutë e Këshillit për Hapësirën Evropiane të Arsimit, me raportim të rregullt të përbashkët nga Komisioni dhe Këshilli. Një kuadër i ngjashëm përcaktohet edhe nga një Rezolutë e Këshillit për Strategjinë e BE-së për Rininë, po ashtu me raportim të rregullt. Ky kuadër vendos objektiva të përbashkëta, monitoron progresin përmes treguesve dhe standardeve referuese (benchmarks), ndërsa Komisioni lehtëson shkëmbime të ndryshme përvojash dhe të nxënit nga kolegët (peer learning). Sa i përket politikës kulturore, Shtetet Anëtare duhet të respektojnë parimet e përcaktuara në nenin 167 të Traktatit për Funksionimin e Bashkimit Evropian (TFBE) dhe, në veçanti, të sigurojnë që angazhimet e tyre ndërkombëtare të lejojnë zhvillimin dhe zbatimin e politikave dhe instrumenteve që synojnë ruajtjen dhe promovimin e diversitetit kulturor. Në përputhje me këto parime, Konventa e UNESCO-s për Mbrojtjen dhe Promovimin e Diversitetit të Shprehjeve Kulturore, e ratifikuar nga BE-ja (dhe Shqipëria), është një element i rëndësishëm i acquis në fushën e kulturës. Pas Agjendës Evropiane për Kulturën të vitit 2007, Komisioni miratoi në vitin 2018 Agjendën e Re Evropiane për Kulturën, për të reflektuar zhvillimet në sektorin kulturor. Agjenda e Re ofron kuadrin për bashkëpunimin në kulturë në nivel të BE-së. Politika e BE-së për Sportin synon të krijojë një dimension evropian në sport. Prioritetet për Shtetet Anëtare dhe Komisionin përcaktohen në Planet e Punës të BE-së për Sportin. Plani aktual është në fuqi për periudhën 2021–2024 dhe adreson veprime në tri fusha prioritare: mbrojtjen e integritetit dhe vlerave në sport; dimensionet socio-ekonomike dhe mjedisore të sportit; si dhe promovimin e pjesëmarrjes në sport dhe të aktivitetit fizik që përmirëson shëndetin. | Ministria e Arsimit |
| IV Agjenda e Gjelbër dhe Ndërlidhja e Qëndrueshme | 27 | Mjedisi dhe Ndryshimet Klimatike | Politika mjedisore e BE-së synon të promovojë zhvillimin e qëndrueshëm dhe të mbrojë mjedisin për brezat e sotëm dhe të ardhshëm. Ajo bazohet në veprimin parandalues, në parimin “ndotësi paguan”, në luftimin e dëmtimit mjedisor në burim, në përgjegjësinë e përbashkët dhe në integrimin e mbrojtjes së mjedisit në politikat e tjera të BE-së. Acquis përfshin mbi 200 akte kryesore ligjore që mbulojnë legjislacionin horizontal, cilësinë e ujit dhe të ajrit, menaxhimin e mbetjeve, mbrojtjen e natyrës, kontrollin e ndotjes industriale dhe menaxhimin e rreziqeve, kimikatet dhe organizmat e modifikuar gjenetikisht (OMGJ), zhurmën dhe pylltarinë. Përputhshmëria me acquis kërkon investime të konsiderueshme. Një administratë e fortë dhe e pajisur mirë në nivel kombëtar dhe vendor është thelbësore për zbatimin dhe sigurimin e respektimit të acquis të mjedisit. | Ministria e Mjedisit |
| II Tregu i Brendshëm | 28 | Mbrojtja e Konsumatorit dhe e Shëndetit Publik | Acquis për mbrojtjen e konsumatorit mbulon sigurinë e mallrave të konsumit, si edhe mbrojtjen e interesave ekonomike të konsumatorëve në një sërë sektorësh të veçantë. Shtetet Anëtare duhet ta transpozojnë acquis në legjislacionin kombëtar dhe të krijojnë struktura administrative të pavarura, si dhe kompetenca zbatimi që mundësojnë mbikëqyrje efektive të tregut dhe zbatim të acquis. Duhet të garantohen gjithashtu mekanizma të përshtatshëm të zgjidhjes së mosmarrëveshjeve, si gjyqësore ashtu edhe jogjyqësore, informimi dhe edukimi i konsumatorëve, si dhe roli i organizatave të konsumatorëve. Për më tepër, ky kapitull mbulon edhe rregulla të detyrueshme specifike në fushën e shëndetit publik. | Ministria e Shëndetësisë dhe Mirëqenies Sociale & Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit |
| III Konkurrueshmëria dhe Rritja Gjithëpërfshirëse | 29 | Bashkimi Doganor | Acquis i unionit doganor përbëhet pothuajse tërësisht nga legjislacion që është drejtpërdrejt i detyrueshëm për Shtetet Anëtare. Ai përfshin Kodin Doganor të BE-së dhe aktet zbatuese përkatëse, nomenklaturën e kombinuar, tarifën e përbashkët doganore dhe dispozita për klasifikimin tarifor, lehtësimet nga detyrimet doganore, pezullimet e detyrimeve dhe disa kuota tarifore, si edhe dispozita të tjera, si ato për kontrollin doganor të mallrave të falsifikuara dhe të piratuara, prekursorëve të drogës, eksportin e mallrave kulturore, si edhe për ndihmën e ndërsjellë administrative në çështjet doganore dhe tranzitin. Shtetet Anëtare duhet të sigurojnë që të jenë në vend kapacitetet e nevojshme zbatuese dhe të zbatimit (enforcement), përfshirë lidhjet me sistemet e kompjuterizuara doganore përkatëse të BE-së. Shërbimet doganore duhet të garantojnë gjithashtu kapacitete të mjaftueshme për të zbatuar dhe për të garantuar zbatimin e rregullave të posaçme të parashikuara në fusha të lidhura të acquis, siç është tregtia e jashtme. | Ministria e Financave |
| VI Marrëdhëniet me Jashtë | 30 | Marrëdhëniet me Jashtë | Acquis në këtë fushë përbëhet kryesisht nga legjislacioni i BE-së me fuqi detyruese të drejtpërdrejtë, i cili nuk kërkon transpozim në të drejtën kombëtare. Ky legjislacion i BE-së buron nga angazhimet shumëpalëshe dhe dypalëshe tregtare të BE-së, si edhe nga një sërë masash autonome preferenciale të tregtisë. Në fushën e ndihmës humanitare dhe politikës së zhvillimit, Shtetet Anëtare duhet të jenë në përputhje me legjislacionin e BE-së dhe angazhimet ndërkombëtare, si dhe të sigurojnë kapacitetin për të marrë pjesë në politikat e BE-së për zhvillimin dhe ndihmën humanitare. Vendet kandidate duhet t’i përafrojnë progresivisht politikat e tyre ndaj vendeve të treta dhe qëndrimet e tyre brenda organizatave ndërkombëtare me politikat dhe pozicionet e miratuara nga Bashkimi dhe Shtetet e tij Anëtare. | Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme & Ministria e Ekonomisë dhe Inovacionit |
| VI Marrëdhëniet me Jashtë | 31 | Politika e Jashtme, e Sigurisë dhe e Mbrojtjes | Politika e Përbashkët e Jashtme dhe e Sigurisë (CFSP) dhe Politika Evropiane e Sigurisë dhe e Mbrojtjes (ESDP) bazohen në akte ligjore, përfshirë marrëveshje ndërkombëtare me fuqi juridike detyruese, si edhe në dokumente politike. Acquis përbëhet nga deklarata politike, veprime dhe marrëveshje. Shtetet Anëtare duhet të jenë në gjendje të zhvillojnë dialog politik në kuadër të CFSP, të përafrohen me deklaratat e BE-së, të marrin pjesë në veprimet e BE-së dhe të zbatojnë sanksionet dhe masat kufizuese të dakordësuara. Vendet kandidate duhet të përafrohen progresivisht me deklaratat e BE-së dhe të zbatojnë sanksionet dhe masat kufizuese kur dhe ku kërkohet. | Ministria për Evropën dhe Punët e Jashtme |
| I Themelorët | 32 | Kontrolli Financiar | Acquis nën këtë kapitull lidhet me miratimin e kornizave dhe standardeve të njohura ndërkombëtarisht, si dhe praktikave të mira të BE-së, mbi kontrollin e brendshëm financiar publik (KBFP), bazuar në parimin e llogaridhënies menaxheriale të decentralizuar. KBFP duhet të zbatohet në të gjithë sektorin publik dhe të përfshijë kontrollin/auditin e brendshëm të menaxhimit financiar të fondeve kombëtare dhe atyre të BE-së. Në veçanti, ky acquis kërkon ekzistencën e sistemeve efektive dhe transparente të menaxhimit, përfshirë rregullimet e llogaridhënies për arritjen e objektivave; një auditim të brendshëm funksionalisht të pavarur; dhe struktura organizative përkatëse, përfshirë koordinimin qendror të zhvillimit të KBFP-së në të gjithë sektorin publik. Ky kapitull kërkon gjithashtu një institucion të auditimit të jashtëm, i cili të jetë i pavarur institucionalisht, operacionalisht dhe financiarisht, që zbaton mandatin e tij të auditimit në përputhje me standardet e Organizatës Ndërkombëtare të Institucioneve Supreme të Auditimit (INTOSAI) dhe i raporton parlamentit mbi përdorimin e burimeve të sektorit publik. Përveç kësaj, ky kapitull mbulon gjithashtu mbrojtjen e interesave financiare të BE-së për paramdalimin e mashtrimit në menaxhimin e fondeve të BE-së dhe mbrojtjen e euros kundër falsifikimit. | Ministria e Financave |
| V Burimet, Bujqësia dhe Kohezioni | 33 | Dispozitat Financiare dhe Buxhetore | Ky kapitull mbulon rregullat që lidhen me burimet financiare të nevojshme për financimin e buxhetit të BE-së (“burimet e veta”). Këto burime përbëhen kryesisht nga kontributet e Shteteve Anëtare, të bazuara në burimet tradicionale të veta nga detyrimet doganore dhe bujqësore dhe taksat mbi sheqerin; një burim të bazuar në tatimin mbi vlerën e shtuar (TVSH); si edhe një burim të bazuar në nivelin e të ardhurës kombëtare bruto (GNI). Shtetet Anëtare duhet të kenë kapacitetin e duhur administrativ për të koordinuar në mënyrë të përshtatshme dhe për të siguruar llogaritjen e saktë, mbledhjen, pagesën dhe kontrollin e burimeve të veta. Acquis në këtë fushë është drejtpërdrejt detyrues dhe nuk kërkon transpozim në ligjin kombëtar. | Ministria e Financave |
